Περιοδοντολογία

Κυριακή Υψηλάντη – Περιοδοντολόγος

ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

Τί είναι;

Είναι ο κλάδος της Οδοντιατρικής Επιστήμης που ασχολείται με την διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων των περιοδοντικών ιστών, δηλαδή των ιστών που περιβάλλουν τα δόντια μας («πέριξ των οδόντων» : ούλα και οστό των γνάθων).

Ποιές είναι οι Περιοδοντικές Παθήσεις και από τί προκαλούνται;

Πρόκειται για φλεγμονώδεις αντιδράσεις των περιοδοντικών ιστών που προκαλούνται από την συσσώρευση μικροβίων εντός του στόματος και συγκεκριμένα πάνω στην επιφάνεια των δοντιών αλλά και των ούλων με την μορφή της οδοντικής μικροβιακής πλάκας. Πρόκειται για μια διαφανή ή υποκίτρινη μεμβράνη η οποία προσκολλάται καθημερινώς στα δόντια και ούλα με τη συνεχή κατανάλωση τροφής και σε περίπτωση που δεν αφαιρείται συστηματικά με σωστό κι αποτελεσματικό βούρτσισμα, έχει την ιδιότητα να ενασβεστιώνεται προσροφώντας άλατα του σάλιου κι έτσι να αποκτά την μορφή της γνωστής πέτρας (ή τρυγίας). Χαρακτηριστικό γνώρισμα των περιοδοντικών νοσημάτων, που τα καθιστά όμως πολύ ύπουλα και δύσκολα στην διάγνωση από τον ίδιο τον ασθενή, είναι το ότι είναι ανώδυνα (εκτός από σπάνιες εξαιρέσεις) και μπορούν να είναι και κληρονομικά. Αυτό σημαίνει ότι παιδιά γονέων, που πάσχει ο ένας ή ιδίως και οι δυο από περιοδοντική νόσο, έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν μελλοντικά την ίδια ασθένεια σε νεαρότερη ηλικία και σε χειρότερο βαθμό ή πιο εμμένουσα μορφή.

Σε κατάσταση υγείας, τα ούλα έχουν απαλό ρόδινο χρώμα, δεν αιμορραγούν κατά το βούρτσισμα και είναι σταθερά συνδεδεμένα με τα δόντια και μεταξύ αυτών και της επιφάνειας των δοντιών υπάρχει μόνο μια φυσιολογική αβαθής σχισμή (ως 3 χιλ.) που ονομάζεται ουλοδοντική σχισμή. Η ουλίτιδα είναι η αρχή της εξέλιξης των περιοδοντικών νοσημάτων και πρόκειται για την μόλυνση μόνο των ούλων με την σταδιακή εισχώρηση της τρυγίας εντός αυτής της ουλοδοντικής σχισμής, χωρίς να έχει επηρεαστεί βαθύτερα το οστό.

 

  • Διογκωμένα, ερυθρά και ευαίσθητα ούλα
  • Ούλα που αιμορραγούν κατά την μάσηση, το βούρτσισμα ή και αυτόματα
  • Κακοσμία στόματος

 

Πρόκειται για την εξέλιξη της ουλίτιδας σε μια πιο βαθιά εγκατεστημένη βλάβη, η οποία πλέον δεν αφορά μόνο τα ούλα αλλά και το οστό των γνάθων που συγκρατεί τις ρίζες όλων των δοντιών. Προκύπτει με την περαιτέρω φλεγμονώδη διάνοιξη των ούλων από την τρυγία (πέτρα) ως το επίπεδο του οστού, το οποίο και τελικώς μολύνεται, με αποτέλεσμα την σταδιακή απορρόφηση και υποχώρησή του, περιφερικά των δοντιών. Αυτό οδηγεί τελικά στην εμφάνιση κινητικότητας από τα δόντια και έχει σαν τελική κατάληξη την απόπτωσή τους, γι αυτό και η περιοδοντική νόσος αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες απώλειας των δοντιών και μπορεί να εμφανιστεί σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού, σχεδόν εντελώς ασυμπτωματικά. Εφόσον όμως διαγνωσθεί εγκαίρως μπορεί να θεραπευτεί.

 

  • Διογκωμένα, ερυθρά και ευαίσθητα ούλα
  • Βαθύτερη αποκόλληση των ούλων από τα δόντια και δημιουργία έτσι «τσέπης» μεταξύ αυτών, που ονομάζεται θύλακος
  • Ούλα που αιμορραγούν κατά την μάσηση, το βούρτσισμα ή και αυτόματα
  • Υποχώρηση των ούλων (υφίζηση) και αποκάλυψη της ρίζας του δοντιού (το δόντι παρουσιάζεται μακρύτερο)
  • Έντονη κακοσμία στόματος ή και άσχημη γεύση
  • Κινητικότητα δοντιών
  • Μετακίνηση δοντιών κι αλλαγή της θέσης που είχαν νωρίτερα στο στόμα, με αποτέλεσμα δυσκολία στη μάσηση
  • Αύξηση των διαστημάτων μεταξύ των δοντιών
  • Εκροή πύου μεταξύ ούλων και δοντιών
  • Αίσθημα ανεξήγητου «βάρους» κι ενόχλησης κάτω από τα ούλα γύρω από όλα τα δόντια
  • Απώλεια δοντιών, τα οποία κατά τα άλλα ήταν καθ’όλα υγιή

 

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΤΙΔΑΣ

Η περιοδοντική νόσος είναι μια πολυπαραγοντική και σύνθετη ασθένεια, η οποία επηρεάζεται από πληθώρα καταστάσεων όπως:

  • Κάπνισμα:έχει αποδειχτεί ότι οι καπνιστές εμφανίζουν συχνότερα και σε εντονότερη μορφή περιοδοντικές βλάβες σε σχέση με τους μη- καπνιστές, οι οποίες όμως δεν είναι τόσο εμφανείς, καθιστώντας την διάγνωση ακόμα πιο δύσκολη (πχ. τα ούλα δεν αιμορραγούν τόσο σε καπνιστή). Η διακοπή ή ακόμα και η μείωση του καπνίσματος βελτιώνει άμεσα το αποτέλεσμα της θεραπείας.
  • Στοματική υγιεινή (βούρτσισμα): είναι ο καθοριστικός παράγοντας που προμηνύει την έκβαση οποιασδήποτε περιοδοντικής θεραπείας από την πλευρά του ασθενή. Η καθημερινή και αποτελεσματική αφαίρεση της μικροβιακής πλάκας από τον ίδιο τον ασθενή στο σπίτι εγγυάται την επιτυχία της θεραπείας και την μακροπρόθεσμη διατήρηση του επιθυμητού αποτελέσματός της. Το σωστό κι επιμελές βούρτσισμα διδάσκεται από τον περιοδοντολόγο και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της όλης θεραπείας.
  • Άγχος-Στρες: είναι αποδεδειγμένο πως σε περιόδους έντονης ψυχολογικής καταπόνησης επιβαρύνεται ακόμα περισσότερο το ήδη προσβεβλημένο περιοδόντιο και συνοδεύεται και από επώδυνες ελκωτικές βλάβες στα ούλα.
  • Σακχαρώδης διαβήτης:η σχέση μεταξύ διαβήτη και περιοδοντικής νόσου είναι αμφίδρομη, που σημαίνει ότι τόσο ο μη ελεγχόμενος διαβήτης επιβαρύνει την περιοδοντική φλεγμονή και καθυστερεί την επούλωση μετά από θεραπεία, όσο και η ίδια η περιοδοντίτιδα επηρεάζει αρνητικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα καθιστώντας δύσκολη την ρύθμισή του ακόμα και με τη λήψη ειδικών αντιδιαβητικών φαρμάκων.
  • Ορμονικές μεταβολές: έχει παρατηρηθεί ότι κατά τη διάρκεια της εφηβείας ή της εγκυμοσύνης, όπου συμβαίνουν διάφορες διακυμάνσεις στα επίπεδα των γενετήσιων ορμονών, τα ούλα γίνονται πιο ευαίσθητα και ευάλωτα σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
  • Λήψη διαφόρων φαρμάκων (συστηματική αγωγή): είναι γνωστό ότι πολλά σκευάσματα που χορηγούνται για την αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών επηρεάζουν άμεσα τα ούλα με παρενέργειες όπως πχ. πρόκληση υπερπλασίας ή μείωση της άμυνάς τους.
  • Υπάρχουσες οδοντιατρικές εργασίες: ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες όχι μόνο για την διασφάλιση του καλού περιοδοντικού θεραπευτικού αποτελέσματος, αλλά και για την αποφυγή πρόκλησης περιοδοντικής βλάβης, όπως αυτό συμβαίνει σε περιπτώσεις κακότεχνων οδοντιατρικών αποκαταστάσεων.
  • Συνήθειες- κακές έξεις: όπως ο τριγμός ή σφίξιμο των δοντιών, ιδίως κατά τον βραδινό ύπνο και ο βρυγμός ή τρίξιμο των δοντιών, το δάγκωμα ιδιαίτερα σκληρής τροφής κ.α.
  • Γενικότερη κατάσταση υγείας του ατόμου: αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την έκβαση οποιασδήποτε θεραπείας και λαμβάνεται αυστηρά μέσω του ιατρικού ιστορικού και πάντα με την συνεργασία και συνεννόηση του θεράποντα ιατρού.

ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ Η ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

  • ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ ΣΤΗΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΘΕ ΑΣΘΕΝΗ (είναι προτιμότερο να έχει κάποιος τα δικά του τα δόντια παρά τα τεχνητά από άποψη οικονομική, χρόνου και ταλαιπωρίας)
  • ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΟΣΤΟΥ ΤΩΝ ΓΝΑΘΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΣΕ ΥΓΙΗ ΜΟΡΦΗ (το υγιές και αμόλυντο οστό, αν και μειωμένο σε ύψος λόγω προυπάρχουσας φλεγμονής, μπορεί να διατηρήσει τα ήδη υπάρχοντα δόντια, μα ακόμα και αυτά που μπορεί να χρειαστεί να τοποθετηθούν στο μέλλον- είναι η εγγύηση ότι η οποιαδήποτε οδοντιατρική εργασία θα έχει επιτυχία)
  • ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΑΣ (καθώς είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι τα βακτήρια που προκαλούν την περιοδοντική νόσο είναι ικανά να οδηγήσουν πιο εύκολα σε συσσώρευση αθηρωματικών πλακών στο εσωτερικό των αγγείων, γεγονός που καθίσταται ιδιαίτερα επικίνδυνο για εμφάνιση καρδιακών εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Συνδέεται επίσης η περιοδοντική νόσος με πνευμονικές παθήσεις (όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια), με την νόσο του Alzheimer, με προβλήματα στυτικής δυσλειτουργίας στους άνδρες καθώς έχει συσχετιστεί και σε περιπτώσεις εγκύων ασθενών με πρόωρους τοκετούς, ελλειποβαρή νεογνά και αυξημένη πιθανότητα αποβολών.

Αποτελείται από 3 βασικά στάδια, τα οποία είναι τα εξής:

 

  • Συντηρητική περιοδοντική θεραπεία: πρόκειται για την πιο καθοριστική φάση, καθώς με αυτή επιτυγχάνεται η απομάκρυνση της φλεγμονής και της μόλυνσης σε τόσο ικανοποιητικά επίπεδα που, εξαρτωμένου του ιδίου του ασθενή και της κατάστασής του, μπορεί να επιφέρει άμεσα το επιθυμητό αποτέλεσμα και να καθορίσει την αναγκαιότητα ή μη, μιας άλλης μελλοντικής παρέμβασης. Πραγματοποιείται ανά οδοντικό τεταρτημόριο και μετά από ατραυματική τοπική αναισθησία γίνεται ουσιαστικά μια «απολύμανση» του εσωτερικού των ούλων και αφαίρεση όλης της υπάρχουσας τρυγίας και των προϊόντων της, με σκοπό τη δημιουργία νέας σύνδεσης των ούλων με την επιφάνεια των δοντιών και την εξαφάνιση των περιοδοντικών θυλάκων. Αυτό επιτυγχάνεται με τη βοήθεια χρήσης υπερήχων, εργαλείων χειρός και ενίοτε επικουρικά με τοπική εφαρμογή laser. Ακούγεται χειρότερο από όσο πραγματικά είναι διότι, ενώ ναι μεν είναι λίγο διαχειρίσιμα κουραστικό, εντούτοις είναι εντελώς ανώδυνο, τόσο κατά την διάρκεια όσο και μετά το πέρας της κάθε συνεδρίας.
  • Χειρουργική περιοδοντική θεραπεία: μετά την παρέλευση 4-6 εβδομάδων από την ολοκλήρωση της συντηρητικής περιοδοντικής θεραπείας γίνεται μια επανεκτίμηση των δεδομένων και της νέας περιοδοντικής κατάστασης του ασθενή, όπου και κρίνεται κατά πόσο είναι αναγκαία μια ακόμα πιο εξειδικευμένη και χειρουργική πλέον παρέμβαση. Πρόκειται για την πιο ριζική και σίγουρη λύση που προτιμάται σε περιπτώσεις εμμένουσων περιοδοντικών θυλάκων και σε περιστατικά με έντονες αλλοιώσεις της ανατομίας των ούλων και του οστού. Αποσκοπεί: α) στην εξάλειψη των θυλάκων και στην πιο καλή πρόσβαση ιδιαίτερα απροσπέλαστων περιοχών β) στην δημιουργία μιας θετικής αρχιτεκτονικής των περιοδοντικών ιστών, ούτως ώστε να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες συνθήκες για πιο ευνοϊκό βούρτσισμα από τον ασθενή γ) στην δημιουργία, όπου αυτό ενδείκνυται, νέου οστού ή και νέων ούλων δ) χειρουργική διευθέτηση του οστού και ούλων πριν από μόνιμες προσθετικές εργασίες για την εξασφάλιση της επιτυχίας τους

Αν και η χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων δε θεωρείται περιοδοντική θεραπεία, εντούτοις συγκαταλέγεται μέσα στις χειρουργικές αρμοδιότητες του ειδικού περιοδοντολόγου και αποτελεί τμήμα της επανορθωτικής φάσης του ολοκληρωμένου σχεδίου θεραπείας ενός πάσχοντος.

  • Υποστηρικτική θεραπεία – διατήρηση θεραπευτικού αποτελέσματος: είναι η κατακλείδα όλων των θεραπειών και ο παράγοντας που καθορίζει την μακροπρόθεσμη επιτυχία της οποιασδήποτε περιοδοντικής θεραπείας, αποτελώντας έτσι αναπόσπαστο κομμάτι της. Ο λόγος είναι ο χρόνιος χαρακτήρας της περιοδοντικής νόσου και η μεγάλη πιθανότητα υποτροπών που την συνοδεύουν. Επιτυγχάνεται μέσω περιοδοντικού επανελέγχου ανά τακτά χρονικά διαστήματα, τα οποία ορίζονται με βάση την περιοδοντική κατάσταση και το επίπεδο στοματικής υγιεινής του ασθενή. Στους επανελέγχους αυτούς επιτυγχάνεται η πρόληψη ή η έγκαιρη αντιμετώπιση τυχόν εξέλιξης της νόσου. Οι ασθενείς με ελλειπές βούρτσισμα και μη συμμόρφωση με τις οδηγίες στοματικής υγιεινής που τους δόθηκαν, καθώς και με μη τήρηση του πρωτοκόλλου των συστηματικών επανελέγχων, είναι θέμα χρόνου πότε θα υποτροπιάσουν ξανά και θα επανέλθουν στο ιατρείο αναζητώντας εκ νέου λύση από την αρχή, σε αντίθεση με εκείνους που τηρούν το πρωτόκολλο.

Θεραπεία Φλεγμονής Ούλων

Σε καταστάσεις εγκατεστημένης μόλυνσης, η οποία παρουσιάζεται είτε ως ουλίτιδα είτε ως περιοδοντίτιδα, απαιτείται η απομάκρυνση της φλεγμονής με την ενδεδειγμένη θεραπευτικη αντιμετώπιση. Η διαφορά του παθολογικού από το υγιές περιοδόντιο είναι εμφανής!

ΜΕ ΤΙ ΑΛΛΟ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ Η ΠΕΡΙΟΔΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

 

Εκτός από την διάγνωση και την θεραπεία των περιοδοντικών νόσων, ο κλάδος της Περιοδοντολογίας στην Οδοντιατρική Επιστήμη ασχολείται με ό,τι έχει να κάνει με τα ούλα και το στηρικτικό οστό των γνάθων και συγκεκριμένα με:

  1. Χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων
  2. Χειρουργική επιμήκυνση δοντιών με ανεπαρκές ύψος για προσθετική αποκατάσταση (πχ κατασκευή στεφάνης)
  3. Βελτίωση της αισθητικής εικόνας ασθενών με «ουλικό χαμόγελο», όπου εμφανίζεται μια ευρεία ζώνη ούλων με δόντια μικρού ύψους
  4. Εκτομή χαλινών, που πολλές φορές δυσχεραίνουν την ορθοδοντική θεραπεία
  5. Αναγέννηση νέου οστού, σε περιπτώσεις απώλειάς του και όπου αυτό ενδείκνυται
  6. Δημιουργία νέων ούλων, σε περιπτώσεις υποχώρησής τους με αισθητικά και λειτουργικά προβλήματα

Ουλικό Χαμόγελο

 

Πρόκειται για την εμφάνιση ευρείας ζώνης ούλων κατά το χαμόγελο ενός ατόμου, ενώ παράλληλα τα δόντια του εμφανίζονται μικρά και τετράγωνα συνήθως. Αυτό μπορεί να διορθωθεί μόνιμα με απλή περιοδοντική επέμβαση κάτω από τοπική αναισθησία και τα αποτελέσματα φαίνονται αμέσως και είναι εντυπωσιακά!

Ουλικό Μόσχευμα

 

Σε περιπτώσεις όπου τα ούλα σε κάποιες περιοχές υποχωρούν (υφιζήσεις) και γίνονται εμφανείς οι ρίζες των δοντιών, δημιουργούνται προβλήματα αισθητικά μα και λειτουργικά, όπως πόνος και ευαισθησία στο κρύο. Η κάλυψη αυτών των υφιζήσεων γίνεται χειρουργικά και με την χρησιμοποίηση μοσχεύματος ούλου απο τον ίδιο τον ασθενή, το οποίο λαμβάνεται από άλλη περιοχή του στόματός του.

Εμφύτευμα

 

Είναι η προσομοίωση μιας τεχνητής ρίζας δοντιού και αποτελείται πλήρως από τιτάνιο, ενω θυμίζει οπτικά το περίγραμμα μιας βίδας. Τοποθετείται χειρουργικά, εντός του οστού, όπου λείπει εντελώς κάποιο δόντι και μετά την παρέλευση του απαιτούμενου χρονικού διαστήματος δέχεται πάνω του το νέο τεχνητό δόντι (στεφάνη), το οποίο λειτουργεί όπως ένα φυσικό, χωρίς να το αισθάνεται ‘ξένο’ ο ασθενής.